Philips is al lang niet meer die gloeilampenfabriek uit Eindhoven, maar heeft de ambitie wereld leider te worden in medische zorg. Op de High Tech Campus in Eindhoven worden nieuwe technologieen ontwikkeld. 

Het is eigenlijk heel logisch', zegt Perry van Rijsingen. 'Philips begon ooit met de productie van lampen, daaruit volgden radiobuizen en radio's. Toen we dat eenmaal konden, kwamen de televisies en overige elektronische apparaten eigenlijk vanzelf.'

Op dezelfde manier rolde het bedrijf als het ware de medische wereld in. 'Via de lampen kwamen we bij de rontgenbuizen terecht en vanuit die kennis ontwikkelden we rontgen-scanners. Daarna volgden als vanzelf de MRI- en CT-scanners.' Van Rijsingen, chief executive officer van Healthcare Incubator, de afdeling bij Philips die zich bezighoudt met de ontwikkeling van nieuwe technologieen ten behoeve van de medische wereld, schetst in drie zinnen de geschiedenis van het bedrijf.
Dat Philips bekend staat als producent van met name televisies, lampen, scheerapparaten en mp3-spelers komt omdat dat massaal gebruikte consumentenproducten zijn. Dat het bedrijf echter ook groot in de medische wereld is, is veel minder bekend, omdat het het voornamelijk specialistische, zeer geavanceerde producten maakt, zoals CT- en MRI-scanners voor ziekenhuizen.

Maar aan het beeld van Philips als producent van louter consumenten-elektronica komt, als het aan het concern ligt, de komende jaren een einde. Bij de laatste jaarcijfers bleek al dat Philips meer dan ooit een 'medisch bedrijf kan worden genoemd.

In 2001 was de medische tak goed voor 15 procent van de omzet. In 2009 was dat 34 procent. Of de medische divisie de komende jaren nog belangrijker wordt, wilde topman Gerard Kleisterlee bij de presentatie van de jaarcijfers niet zeggen, maar hij wond er bepaald geen doekjes om dat het bedrijf grote kansen voor de medische tak ziet.

Die kansen zijn er, volgens Kleisterlee, zowel op het gebied van de specialistische producten voor ziekenhuizen, als in de sfeer van apparaten voor de thuiszorg en particulier gebruik. Dat laatste ook, omdat Philips veel kennis heeft van consumenten en consumentengedrag.

'We willen de leider worden op het gebied van gezondheid en welzijn', aldus Kleisterlee, die refereerde aan wereldwijde trends van vergrijzing en de toename van het aantal chronische zieken. In diverse laboratoria op de High Tech Campus in Eindhoven, waar onderzoekers van de Healthcare Incubator actief zijn, is iets van die toekomst te zien.

Jos Rijntjes is hoofd van de groep die zich bezighoudt met de ontwikkeling en het naar de markt brengen van een apparaatje dat artsen en ambulance-personeel in staat moet stellen binnen vijf minuten vast te stellen of een patient een hartaanval heeft gehad. 'Nu zit er nog een uur tussen het moment dat bloed van een patient naar het lab wordt gestuurd en het moment waarop de arts weet of iemand een hartaanval heeft gehad', zegt Rijntjes. 'Om het zekere voor het onzekere te nemen, gaan in de tussentijd specialisten vaak al aan de slag met de patient. Regelmatig blijkt achteraf ten onrechte.'
Met het apparaat van de club van Rijntjes, ter grootte van een mobiele telefoon uit de vroege jaren negentig van de vorige eeuw, moet daaraan een einde komen.

Laboranten Peggy de Kievit en Toon Evers laten aan de hand van een prototype zien dat de technologie al werkt. Een druppel bloed wordt op een plastic plaatje gedruppeld. Op een computerscherm is vervolgens te zien hoe het plasma uit het bloed door een miniem geultje naar de plek loopt waar het wordt geanalyseerd. Twee minuten later volgt het resultaat: het eiwit dat door het afsterven van hartweefsel vrijkomt bij een hartaanval, is in dit bloed niet gevonden; patient gezond, specialist niet nodig.

Bij de ontwikkeling ervan hebben Rijntjes en de zijnen veel gehad aan eerdere vindingen van Philips. Zowel de supergevoelige lenzen die het bedrijf ontwikkelde voor dvd-spelers, als de chips die het lange tijd maakte, zijn in het apparaat verwerkt.
Hoewel het nog verder moet worden ontwikkeld om aan de strenge eisen van de medische wereld te voldoen, voorspelt Perry van Rijsingen het diagnose-apparaat een grote toekomst.
'Met kleine aanpassingen kun je er ook andere bloedtesten mee doen. Ook urine of speeksel-testen moeten tot de mogelijkheden gaan behoren.'

Op een andere locatie van de hightechcampus ontwikkelt Philips een digitale scanner voor pathologen. Nu zitten deze specialisten nog in hun eentje achter een microscoop weefsel op bijvoorbeeld kankercellen te analyseren, maar met behulp van de nieuwe scanner kan alles digitaal worden bekeken.

De voordelen zijn legio, aldus Bob van Gemen, hoofd van de groep Digitale Pathologie, terwijl hij op zijn computerscherm een scan van een kankergezwel tevoorschijn laat zien. 'Specialisten kunnen deze scans bijvoorbeeld met delen en met elkaar bekijken. Door de foto's op te slaan, kun je ze na verloop van tijd bovendien makkelijker met elkaar vergelijken', aldus van Gemen.
Nog een voordeel: 'Met behulp van de computer is veel eenvoudiger dan met het blote oog vast te stellen of weefsel schoon is.'
Of de specialisten daar ook zo over denken, moet later dit jaar duidelijk worden. Dan gaan de eerste scanners naar een klein aantal ziekenhuizen.

Van Rijsingen heeft er het volste vertrouwen in, ook omdat alles wat 'zijn' incubator ontwikkelt pas wordt gefabriceerd na uitvoerig marktonderzoek en de consultatie van betrokkenen zoals artsen en patientorganisaties. 'Alleen op die manier kunnen wij doen wat van ons verwacht wordt: het adresseren van grote problemen in de zorg waarvoor nog geen oplossing is.'